Zimmermuseum breidt collectie uit

Lier: Het Zimmermuseum heeft enkele nieuwigheden aan zijn collectie toegevoegd. Het betreft een Congreve klok, een Atmos uurwerk en een Mendocino motor. Deze drie objecten zijn een benadering van het ‘perpetuum mobile’ of eeuwig durende beweging.

“Het begrip van de eeuwigdurende beweging (het perpetuum mobile) heeft de mensheid steeds heeft geïntrigeerd. is.  Reeds in de oudheid filosofeerde de Griekse wijsgeer Anaxagoras over dit onderwerp.  Ook de vermaarde wetenschapper Leonardo da Vinci was gefascineerd door die eeuwigdurende beweging en van hem bestaan heel wat schetsen van ontwerpen die echter nooit zouden werken.  Het zou nog een eeuw duren vooraleer de Bruggeling Simon Stevin wiskundig zou bewijzen dat dergelijke systemen niet mogelijk zijn”, legt Jos d’Haens van het Zimmertorencomité uit. “Hardnekkig bleven bekende wetenschappers als Huygens, Descartes en Newton het onderwerp bespreken ondanks het feit dat de franse Académie des Sciences reeds in 1775 verklaarde dat een perpetuum mobile totaal onmogelijk was.”

Congreve klok
Een Congreve-klok (ook wel bekend als de Rolling Ball Clock van Congreve of de Oscillating Path Rolling Ball Clock) is een kloktype dat een bal gebruikt die langs een zigzagspoor rolt in plaats van een slinger om de tijd te regelen.  Het werd uitgevonden door Sir William Congreve in 1808. De bal neemt ongeveer 20 seconden in beslag om langs het zigzagspoor te lopen, waarna het plateau kantelt en de terugloop van de bal begint.  Op het ogenblik van het kantelen gaat de wijzers van de klok 20 seconden vooruit.  Uit de aard van de constructie blijkt dat deze klok een tijdsaanduiding geeft en geen exacte tijd.
De Congreve klok die in het Zimmermuseum staat is een exacte kopie van het originele exemplaar dat in Buckingham Palace staat.

Atmos uurwerk
De tweede nieuwe aanwinst is een Atmosuurwerk. Het werd in 1928 ontwikkeld door Jean-Leon Reutter. Het maakt gebruik van de invloed van temperatuur op een ingesloten gas. Dit type uurwerk benaderd het meest het perpetuum mobile.
“Hij wilde een uurwerk maken dat zo weinig mogelijk energie zou verbruiken. Daarin is hij geslaagd, want het energiegebruik van dit uurwerk ligt driehonderd keer lager dan het verbruik van een damesuurwerk”, zegt d’Haens

Mendocino motor
De Mendocino motor wordt aangedreven door zonne-energie. Hij werd ontwikkeld door Deryl Chapin in 1962. Om de wrijvingsverliezen zo klein mogelijk te houden wordt de as op magneten gelagerd en is dus zwevend opgesteld. De tegenover elkaar liggende zonnecellen op de rotor zijn in serie geschakeld en leveren bij belichting stroom levert aan een spoel. Juist zoals bij een gewone motor begint het anker te draaien onder invloed van de Lorenz kracht. De motor werd door Jos d’Haens zelf gemaakt.

STEM
Omdat de meeste scholen sedert enkele jaren de nieuwe richting STEM (Science - Technology - Engineering - Mathematics) hebben ingevoerd heeft het Zimmertorencomité gemeend ook hier een bijdrage te moeten leveren.
“In het Zimmermuseum zijn thans een aantal nieuwe objecten tentoongesteld die een en ander  aanschouwelijk voorstellen en kunnen gebruikt worden voor interessante discussies en beschouwingen.  Wij zetten hiermede de traditie voort om op aanschouwelijke wijze ingewikkelde verschijnselen aan te tonen”, besluit Jos d’Haens.

Perpetuum mobile
Een perpetuum mobile (Latijn: 'voortdurend bewegend') is een denkbeeldig apparaat dat eenmaal in beweging uit zichzelf blijft bewegen en eventueel in staat geacht wordt energie op te wekken uit niets.
Er kunnen drie soorten perpetuum mobile's worden onderscheiden:
- Een perpetuum mobile van de eerste soort laat toe arbeid te onttrekken uit een eeuwigdurende beweging (zie derde soort) zonder er energie aan te blijven toevoegen.
- Een perpetuum mobile van de tweede soort is een apparaat dat in staat is warmte geheel om te zetten in mechanische arbeid. Dat is in de praktijk onmogelijk gebleken.
- Een perpetuum mobile van de derde soort is een apparaat dat eenmaal in beweging gezet is, uit zichzelf voor eeuwig blijft voortbewegen.

De eerste wet van de thermodynamica stelt dat een perpetuum mobile van de eerste soort niet kan bestaan, en de tweede wet van de thermodynamica dat die van de tweede soort niet kan bestaan.
Een perpetuum mobile van de derde soort is in de praktijk onmogelijk voor klassieke machines, omdat onder meer door wrijving energie verloren gaat. Hierdoor valt het apparaat uiteindelijk stil. (MSL/foto’s MSL)

 

 

Dit artikel delen op social media

Tweet